Đặt tên cho sản phẩm và dòng hàng: cần một hệ thống, không cần từng cái tên hay
Đặt tên cửa hàng thì người ta cân nhắc kỹ. Nhưng tới lúc đặt tên cho từng dòng hàng, từng mẫu, từng gói dịch vụ thì hay làm vội — và mấy cái tên vội ấy lại là thứ khách đọc nhiều nhất.
Tên sản phẩm có luật riêng, khác tên cửa hàng ở mấy chỗ quan trọng. Bài này nói về chúng.
Khác tên cửa hàng ở đâu
Bốn chỗ, và chúng đổi hẳn cách chọn.
Tên cửa hàng dùng một lần cho cả đời tiệm; tên sản phẩm thì nhiều và thay đổi liên tục. Nên nó cần một hệ thống, không cần một cái tên hay.
Tên sản phẩm phải sống cạnh nhau. Mười cái tên hay mà không liên quan gì tới nhau thì khách không nhớ được cái nào.
Nó phải nói được với người chưa biết gì. Tên tiệm có thể bí ẩn; tên món hàng thì phải giúp người ta hình dung mình đang xem cái gì.
Và nó đi kèm mã. Tên để khách gọi, mã để bạn quản — hai thứ này khác nhau và không nên gộp.
Bốn cách đặt, và chỗ mỗi cách hợp
Chọn một lối rồi theo cho đều.
Mô tả thẳng: ghi chất liệu, cỡ, kiểu. Dài nhưng khách tìm thấy dễ nhất và không hiểu nhầm. Hợp với hàng phổ thông và hợp khi bán online.
Đặt tên riêng có ý nghĩa: gợi cảm giác, dễ nhớ. Hợp với dòng cao cấp và hợp khi bạn muốn khách nhắc lại tên ấy.
Đánh số hoặc ký hiệu dòng: gọn, dễ mở rộng, nhưng lạnh và khó nhớ với khách lẻ.
Trộn: tên dòng cộng mô tả — cách phổ biến nhất và thường là cách ổn nhất.
Chọn theo khách của bạn, không theo gu riêng: khách mua online cần chữ để tìm, khách tới tiệm cần chữ để nhớ và kể lại.
Mấy chỗ hay vấp
Phần trả giá.
Tên nói quá về công dụng. Đây là chỗ rủi ro nhất — gắn vào tên một lời hứa về tài lộc, sức khoẻ hay may mắn thì bạn vừa biến một cái tên thành một cam kết. Với những gì liên quan tới sức khoẻ thì lại càng phải tránh, vì đó không còn là chuyện đặt tên.
Tên gợi ra chất liệu mà món hàng không có. Dù bạn không cố ý nói dối, khách vẫn hiểu theo cái tên — và khi họ phát hiện ra thì mất cả đơn lẫn tiếng.
Tên quá giống tên thương hiệu khác. Loạt bài đã có mục riêng về việc kiểm trùng trước khi dùng, và phần đó áp cho cả tên dòng hàng.
Tên khó gõ, khó đọc, khó nhắn. Khách muốn hỏi mà không gõ được tên thì họ hỏi bằng ảnh, và bạn mất đường tìm lại trong sổ.
Và tên đổi liên tục. Mỗi lần đổi là một lần khách cũ tìm không ra món họ từng mua.
Hệ thống thay vì từng cái tên
Đây là phần đáng đầu tư nhất.
Chốt một công thức và viết nó ra giấy: chẳng hạn [dòng] + [chất liệu] + [cỡ]. Có công thức thì tên món thứ hai trăm cũng đặt được trong một phút.
Tách tên hiển thị với mã nội bộ. Mã thì cho máy và cho sổ sách; tên thì cho người.
Giữ thứ tự các thành phần cố định. Đảo thứ tự giữa các món là thứ làm danh sách hàng trông lộn xộn dù từng cái tên đều ổn.
Đặt sẵn quy ước cho biến thể: cỡ, màu, phiên bản. Đây là chỗ sinh ra nhiều tên rối nhất.
Và ghi lại tên cũ khi đổi tên — cả trong sổ lẫn trên trang bán hàng, để khách cũ còn tìm được.
Phần chữ nghĩa
Site này bàn về tên nên nói kỹ chỗ này.
Chữ Hán Việt nghe sang nhưng dễ dùng sai nghĩa. Tra nghĩa từng chữ trước khi ghép, và đọc cả cụm lên xem có ra nghĩa nào khác không — loạt bài đã có mục riêng về mấy chữ hay bị hiểu sai.
Thử viết không dấu. Tên món hàng xuất hiện trong URL, trong tin nhắn, trong hoá đơn — và bản không dấu có khi ra một chữ khác hẳn.
Đọc to lên và nhờ người ngoài nghe. Người trong tiệm đã quen với cái tên sau mấy ngày bàn bạc nên không còn nghe được cái người lạ nghe.
Kiểm xem có trùng từ lóng đang lưu hành không — thứ này đổi theo thời gian, nên nên kiểm lại khi đặt tên mới chứ đừng tin vào lần kiểm năm ngoái.
Và đừng đặt tên bằng chữ bạn không giải thích được. Khách sẽ hỏi ý nghĩa, và "em cũng không rõ, nghe hay thì đặt" là câu làm mất tin tưởng nhanh nhất.
Khi nhập hàng về mà tên có sẵn không dùng được
Ca rất thường gặp với người bán lẻ.
Tên của nơi cung cấp thường viết cho dân trong nghề, đầy mã và chữ viết tắt — khách lẻ đọc không hiểu.
Đặt lại tên hiển thị nhưng giữ mã gốc trong sổ. Khi cần đặt thêm hoặc khiếu nại thì mã gốc là thứ bên kia hiểu.
Đừng đổi tên tới mức không đối chiếu được. Sáu tháng sau bạn phải biết món đang bán ứng với dòng nào bên nguồn.
Cẩn thận với tên có sẵn mang sẵn lời hứa. Bạn dùng lại tên ấy là bạn đang nói lời hứa đó, chứ không phải nơi cung cấp.
Và nếu nhập từ nhiều mối thì càng cần công thức đặt tên riêng của mình — không thì cửa hàng bạn sẽ có mấy kiểu tên lẫn lộn, mỗi kiểu theo một nhà cung cấp.
Ba điều gọn lại
Một, tên sản phẩm cần một hệ thống chứ không cần từng cái tên hay — vì chúng nhiều, thay đổi liên tục, và phải sống cạnh nhau.
Hai, chỗ rủi ro nhất là tên nói quá về công dụng: gắn vào tên một lời hứa là biến cái tên thành một cam kết, và với chuyện sức khoẻ thì càng phải tránh.
Ba, đừng đặt tên bằng chữ bạn không giải thích được — khách sẽ hỏi, và câu "nghe hay thì đặt" làm mất tin tưởng nhanh nhất.