Giá dịch vụ đặt tên: tiền đi vào đâu, và vì sao chênh nhau xa đến thế
Đi hỏi vài nơi nhận đặt tên cho con, giá chênh nhau rất xa — có chỗ lấy bằng một bữa cơm, có chỗ lấy bằng cả tháng lương. Cùng một việc, cùng một đứa trẻ.
Người mua thường suy ra rằng chỗ đắt tính kỹ hơn. Đôi khi đúng, nhưng cái làm nên chênh lệch thường không phải phần tính toán — nó nằm ở mấy thứ khác, và biết chúng thì chọn dễ hơn nhiều.
Phần tính toán hầu như không tốn công
Đây là điều ít nơi nói ra: tra năm sinh ra can chi, gán hành cho chữ, đếm nét, đối chiếu bảng — những việc này làm bằng bảng tra và bằng công cụ, và mất rất ít thời gian.
Nói vậy không phải để chê. Chỉ là nếu ai đó lấy giá cao và giải thích rằng vì "phải luận rất công phu", thì phần công phu ấy khó mà nằm ở khâu tra bảng.
Chỗ thật sự tốn công là mấy khâu khác — và đó mới là chỗ đáng trả tiền.
Bốn khâu thật sự tốn thời gian
- Nghe gia đình. Họ gì, đệm theo nếp nào, ông bà có chữ nào muốn giữ, có chữ nào kiêng vì trùng người trên, anh chị đã tên gì. Một buổi nói chuyện tử tế mất hàng giờ, và không công cụ nào thay được.
- Kiểm trùng và kiểm nghĩa. Tên có trùng người trong họ không, viết không dấu ra chữ gì, đọc theo giọng vùng khác có thành nghĩa lạ không, ghép với họ có ra một cụm buồn cười không.
- Viết bản luận cho người thường đọc được. Giải thích vì sao chọn chữ này, ý nghĩa từ đâu — viết cho gia đình hiểu chứ không phải xếp thuật ngữ cho oai.
- Còn ở đó sau khi giao tên. Gia đình đổi ý, ông bà không ưng, cần thêm phương án — có người nhận trả lời tiếp, có người xong là hết.
Vậy giá cao thường là cao vì cái gì
Ba thứ hay gặp, và chỉ một trong ba là lý do chính đáng.
Thời gian thật — trao đổi nhiều buổi, nhiều phương án, có hậu kiểm. Đây là lý do chính đáng, và hỏi là biết ngay.
Danh tiếng — người có tên tuổi lấy cao hơn. Chuyện bình thường ở mọi nghề, miễn là mình biết mình đang trả cho cái gì.
Cách bán — gói cơ bản, gói nâng cao, gói trọn đời, kèm vật phẩm, kèm xem thêm mấy thứ khác. Đây là chỗ nên tỉnh: gói đắt hơn thường không có nhiều chữ nghĩa hơn, chỉ có nhiều món đi kèm hơn.
Dấu hiệu giá đang được đẩy lên bằng nỗi lo
- Nói tên đang định đặt sẽ gây hại cho đứa trẻ, rồi mới báo giá.
- Bảo phải mua kèm một món thì tên mới phát huy.
- Giá đổi theo hoàn cảnh gia đình — nghe nhà khá giả thì báo cao hơn.
- Gấp: phải chốt trước ngày nào đó mới kịp.
Gặp một trong bốn thì nên dừng, bất kể giá bao nhiêu. Một cái tên là thứ đi theo người suốt đời; nó không nên bắt đầu bằng một nỗi sợ được dựng lên để bán hàng.
Trả nhiều hay ít cũng còn một phần không ai làm thay được
Dù chọn dịch vụ nào, việc cuối cùng vẫn thuộc về gia đình: đọc tên đó lên vài chục lần, gọi thử trong nhà, viết ra giấy nhìn, thử gọi to như lúc gọi con về ăn cơm.
Cảm giác ấy không nằm trong bản luận nào. Nhiều gia đình nhận ba phương án rất chỉn chu rồi cuối cùng chọn cái thứ tư do bà nội nghĩ ra — và đó không phải là phí tiền, vì mấy phương án kia giúp họ biết mình muốn gì.
Dịch vụ miễn phí và công cụ tự động: dùng vào việc gì
Có một đầu còn lại của thang giá: không mất đồng nào. Trang tra tự động, nhóm trên mạng, người quen biết chữ Hán giúp cho.
Nhóm này dùng rất tốt cho giai đoạn gom ý: xem chữ nào có nghĩa gì, gom một danh sách dài rồi từ đó rút dần. Ở khâu này thì miễn phí hay trả tiền không khác nhau mấy.
Chỗ nó không thay được là hai thứ: nó không biết nhà mình (chữ nào trùng người trên, nếp đặt đệm của họ), và không ai chịu trách nhiệm nếu về sau thấy vướng. Với trang tự động thì còn thêm một điều nữa — kết quả sinh ra tức thì, nên rất dễ tưởng đã cân nhắc kỹ trong khi mới chỉ là tra bảng.
Khi tên đã được nhà chọn rồi, chỉ muốn nhờ xem lại
Đây là kiểu dùng gọn và rẻ nhất mà ít người nghĩ tới. Thay vì đặt hàng nguyên một bộ phương án, nhà tự chọn hai ba tên mình thích rồi nhờ xem lại.
Việc nhờ lúc này rất rõ: kiểm nghĩa từng chữ, kiểm khi ghép với họ, kiểm viết không dấu, và nói thẳng nếu có chỗ vướng. Ai nhận việc theo kiểu đó thường báo giá thấp hơn hẳn, vì phần khó nhất — chọn — nhà đã làm rồi.
Cách này còn tránh được một chuyện hay gặp: nhận về một danh sách tên rất chỉn chu nhưng không cái nào nghe giống cách nhà mình vẫn gọi nhau.
Cách so giá cho khỏi rối
Đừng so theo tên gói. Hỏi đúng bốn câu, ghi lại câu trả lời của từng nơi:
- Bao nhiêu phương án, và có đổi được không nếu nhà không ưng?
- Có trao đổi với gia đình trước khi luận không, hay chỉ cần ngày giờ sinh là xong?
- Bản luận dài bao nhiêu, có mẫu xem trước không?
- Sau khi giao tên còn hỏi thêm được không, trong bao lâu?
Bốn câu này làm lộ ra chênh lệch thật nhanh hơn mọi bảng giá. Và chỗ nào có mẫu bản luận cho xem trước thì gần như luôn đáng tin hơn chỗ chỉ đưa bảng giá.
Ba điều gọn lại
Một. Phần tra bảng và gán hành gần như không tốn công. Chỗ đáng trả tiền là nghe gia đình, kiểm trùng kiểm nghĩa, viết bản luận đọc được, và còn ở đó sau khi giao tên.
Hai. Gói đắt thường không có nhiều chữ nghĩa hơn, chỉ có nhiều món đi kèm hơn.
Ba. Ai doạ rằng cái tên đang định đặt sẽ gây hại rồi mới báo giá thì nên dừng, bất kể giá bao nhiêu.